Nieuw medicijn (1)

In het nieuws: Nieuw medicijn voor Muco?

dinsdag, mei 19, 2015

“Heb je het nieuws gezien ?
Er werd verteld dat er wellicht een medicament is dat Muco volledig kan genezen en dat zou voor 70 % van de patiënten kunnen….
HOOP …. Ik hoop ook dat het klopt….”

Velen onder jullie zagen het nieuwsbericht op VTM Nieuws over een medicijn voor muco of lazen dit ondertussen misschien al op een aantal nieuwssites. Via deze link kan je het bewuste bericht bekijken.
De therapie waarover in deze reportage wordt gesproken is Orkambi, een combinatietherapie van lumacaftor en ivacaftor, 2 molecules ontwikkeld door de firma Vertex voor mucopatiënten met 2DF508-mutaties.

Onlangs verschenen in New England Journal of Medicine, een belangrijk medisch tijdschrift, studieresultaten die de effecten van deze therapie aantonen. Vorige week gaf een commissie van het Amerikaanse geneesmiddelenagentschap (FDA) een positief advies waardoor de goedkeuring om dit in de Verenigde Staten op de markt te brengen dichterbij komt. Daarenboven gaat het om de eerste therapie die inwerkt op de oorzaak van de ziekte voor de meest voorkomende muco-mutatie. 85% van de mensen met muco in België heeft minstens één F508del-mutatie, iets minder dan de helft heeft er twee. Dit verklaart dus alle media-aandacht...

Zoals Professor Malfroot correct uitlegt in het bewuste nieuwsfragment, is er bij muco een probleem met de kanaaltjes in de cellen die ervoor moeten zorgen dat er genoeg water in de slijmen in ons lichaam komt. Als de kanaaltjes niet goed werken, worden de slijmen te taai, met alle gekende gevolgen vandien. Die kanaaltjes kennen we als CFTR-, zout- of chloorkanaaltjes.

Ivacaftor (ook bekend als VX-770), één van de 2 molecules die samen het nieuwe middel vormen, wordt nu al in een aantal landen terugbetaald onder de naam Kalydeco voor mensen met de zogenaamde ‘gating-mutatie’ (bvb. G551D of S1251N). Dit is een andere soort mucomutatie waarbij het zoutkanaaltje wel gevormd wordt maar niet goed werkt of opengaat. Bij de meerderheid van de (relatief kleine) groep mucopatiënten met deze gating-mutaties is de impact van Kalydeco op de longfunctie, het gewicht en zelfs de zweettest groot, zelfs spectaculair te noemen.

Bij F508del is de fout in de cel echter complexer: bij deze mutatie is het kanaaltje niet goed gevormd, wat een therapie nodig maakt voor goede vorming en werking van het kanaaltje. Daarom wordt nu een therapie met 2 moleculen voorgesteld. Bij een grote studie kregen 1.000 patiënten met twee F508del-mutaties 6 maand lang de combinatietherapie Orkambi toegediend. Binnen de twee weken was er sprake van een positief effect op de longfunctie van 2,6% tot 4% . Op zich is dat geen spectaculaire stijging (als patiënt ga je dit niet meteen voelen), maar het is wel belangrijk omdat het aantoont dat de therapie een effect heeft op de longen en nog belangrijker op de oorzaak van de ziekte. Ook het gewicht van de patiënten steeg tijdens de studie. Wat de patiënten meer zullen voelen is de impact op ziekte-opstoten (de zogenaamde exacerbaties) zoals infecties, die tijdens het onderzoek met 30% tot 39% verminderden. Dit betekende o.a. een flinke vermindering van het aantal antibioticakuren en hospitalisaties en voor velen ook dat ze hun studie of werk konden verder zetten of hervatten.

Dit onderzoek betekent dus een belangrijke stap voorwaarts naar de aanpak van de onderliggende oorzaak van muco, maar jammer genoeg nog geen genezing...
De nieuwe therapie werd toegediend bovenop de bestaande therapie. Ondanks de publicatie van de resultaten van dit onderzoek, zal deze therapie bovendien niet onmiddellijk beschikbaar zijn voor de patiënten.
De termijn van 3 jaar die aangehaald wordt in de VTM-reportage is dan ook uit de lucht gegrepen. De studie moet nog afgerond worden, allicht komen er nog extra veiligheidstests bij verschillende groepen, bvb voor verschillende leeftijden. Dan is er nog goedkeuring nodig om het product te verkopen en last but not least voor een eventuele terugbetaling. We weten dat dergelijke nieuwe therapieën erg kostbaar zijn.

Toch is het onderzoek belangrijk én hoopvol, omdat het aangeeft dat er met medicatie kan ingewerkt worden op de zoutkanaaltjes en dus de oorzaak van de ziekte, ook bij de meest voorkomende mutatie F508del.
In verschillende landen, waaronder België, wordt actief gezocht naar dergelijke middelen die de werking van de chloorkanaaltjes kunnen herstellen waardoor de vooruitgang van de ziekte gestopt zou kunnen worden bij F508del en andere mucomutaties. Naast Orkambi zitten nog verschillende beloftevolle therapieën in de pijplijn.

Kan hetgeen ze aan het ontwikkelen zijn ook helpen voor mensen die de Df508 hebben en nog een andere mutatie uit diezelfde klasse?

De klinische, zogenaamde fase 3-studies die door Vertex Pharmaceuticals zijn gedaan met de nieuwe therapie van lumacaftor/ivacaftor-combinatie zijn uitgevoerd bij mucopatiënten die twee F508del-mutaties hebben op beide genen. Zoals we hierboven al beschreven, heeft in België zo’n 45% van de mucopatiënten deze dubbele mutatie. Maar er komen nog veel andere combinaties van één F508del- en een andere mutatie voor. Momenteel werkt Vertex aan vervolgonderzoeken waarin voor deze combinaties nieuwe therapieën met verschillende moleculen worden onderzocht. Het duurt echter nog zeker een aantal jaar voordat de resultaten hiervan bekend zullen zijn.